Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (wzjg) – proctocolitis idiopathica

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Pojawia się w sposób nagły bez ostrzeżenia – proctocolitis idiopathica. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego należy do nieswoistych chorób jelita. Największą zapadalność obserwuje się pomiędzy 20-40 rokiem życia, może jednak dotknąć dzieci jak i osoby starsze.
wrzodziejące zapalenie jelita grubego

W aktywnym zapaleniu całej okrężnicy ilość oddawanych stolców może dojść do 20 na dobę. Z kolei w przypadku chorych ze zmianami ograniczonymi do odbytnicy (proctitis ulcerosa) liczba wypróżnień może być prawidłowa, a jedynym objawem jest wtedy krwawienie z odbytu.

Czynniki mogące wywołać wrzodziejące zapalenie jelita grubego (wzjg), to czynniki : genetyczne, psychologiczne – stres!!!, dietetyczne – alergie pokarmowe, czynniki zakaźne – bakterie, wirusy, grzyby, toksyny, pasożyty ale także czynniki immunologiczne. Przyczyną może być  również zaburzenie metabolizmu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych w kolonocytach – komórkach nabłonka jelita grubego. Prowadzi to do upośledzenia wytwarzania śluzu, a tym samym do wzrostu przepuszczalności błony śluzowej jelita, co naraża nasz układ immunologiczny na kontakt z różnego typu antygenami środowiskowymi prowadzącymi do autoagresji.

Geny mają istotny wpływ na rozwój chorób autoagresywnych, ale najczęściej muszą zaistnieć ku temu pewne warunki, które uaktywnią gen odpowiedzialny za chorobę. Do czynników mogących pobudzić geny na pewno można zaliczyć czynniki środowiskowe – dieta (nadwrażliwość pokarmowa), sposób odżywiania, substancje toksyczne, infekcje, stres.

W badaniach epidemiologicznych wykazano zależność między zachorowalnością na wzjg a przebyciem w okresie okołoporodowym lub w pierwszych latach życia zakażenia wirusami odry, świnki.

W szczególności należy zwrócić baczniejszą uwagę na poziom stresu jaki codziennie fundujemy swojemu organizmowi. Stres inicjuje stan zapalny, poprzez interakcje pomiędzy ośrodkowym układem nerwowym, jelitowym układem nerwowym i przewodem pokarmowym. Szczególnie gdy w grę wchodzą inne niekorzystne sytuacje, zaburzające homeostazę organizmu .

Uważa się że głównym powodem nieswoistego zapalenia jelit są procesy immunologiczne gdzie system odpornościowy atakuje wyściółkę jelita. W wyniku reakcji organizmu na wniknięcie do niego konkretnego antygenu, dochodzi do aktywność miejscowego systemu immunologicznego; zwiększenia wytwarzanie prozapalnych cytokin i zwiększoną migrację leukocytów. W efekcie czego dochodzi do zwiększonej produkcji metabolitów kwasu arachidonowego oraz zwiększenie wytwarzania wolnych rodników.

stres jako przyczyna wrzodów jelita grubego
Stres jest jednym z czynników mogących wywołać wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

W dużej mierze połączenie kilku z tych czynników może diametralnie zmienić nasze dotychczasowe życie.

Do najważniejszych objawów klinicznych proctocolitis idiopathica należą: biegunka, krwawienie odbytnicze, silne bóle brzucha, bolesne parcia na stolec, może pojawić się gorączka, wymioty. Kał może mieć różną konsystencję od wodnistej do półpłynnej, z domieszką śluzu, treści ropnej z domieszką krwi, cuchnącym zapachu. W ciężkich, ostrych przypadkach dochodzi do znacznego wyniszczenia organizmu, niedokrwistości, odwodnienia, gwałtownej utraty masy ciała.

Przy zaobserwowaniu powyższych objawów, należy skontaktować się z lekarzem, wizyta prawdopodobnie skończy się pobytem w szpitalu. Oczywiście należy zachować dużą czujność i nie dać sobie wmówić że to hemoroidy czy zwykła infekcja. Przeciąganie tego stanu zapalnego może prowadzić do nieodwracalnych skutków, łącznie ze śmiercią. Do najgroźniejszych powikłań należą: perforacja jelita, krwotoki, różnego rodzaju schorzenia w obrębie odbytu i odbytnicy, ropnie, przetoki odbytniczej, szczeliny odbytu, zezłośliwienie procesu zapalnego – RAK.

Bardzo często dochodzi do uszkodzenia wątroby, zaburzeń hematologicznych, uszkodzenia wzroku, chorób skóry, stawów. Choroby, pojawiające się głównie w okresach zaostrzeń to: zapalenie dużych stawów, zapalenie tęczówki, rumień guzowaty, ropne zgorzelinowe zapalenie skóry. Możemy  mieć do czynienia z chorobą przebiegające niezależnie od nasilenia zapalenia jelita grubego takim jak: zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, powikłania ze strony wątroby i dróg żółciowych z stwardniejącym zapaleniem dróg żółciowych włącznie, co może stanowić wskazanie do przeszczepu wątroby.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego przebiega najczęściej w postaci ostrych rzutów podzielonych okresami pełnej remisji. U niektórych pacjentów choroba jest stale aktywna, z kolei długie okresy remisji dotyczą osób w starszym wieku. Za prawdopodobne przyczyny nawrotów uważa się stresy psychiczne, zmiany w sposobie odżywiania, zażywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub antybiotyków, zakażenia pokarmowe.

Diagnostyka wrzodziejącego jelita grubego opiera się głównie na badaniu endoskopowym, które jest w stanie zdiagnozować czy mamy do czynienia z rozlanym procesem zapalnym błony śluzowej części lub całego jelita grubego prowadzącego do owrzodzeń. W trakcie badania lekarz pobiera wycinek do badania histopatologicznego. Proces zapalny obejmuje jelito grube, może rozszerzyć się na odbytnicę nie zajmując jelita cienkiego. Stan zapalny jelita grubego jest ograniczony jedynie do błony śluzowej, pozostałe warstwy ściany jelita (mięśniówka i błona surowicza) pozostają niezmienione.

Naturalne metody leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Chorobę autoagresywną do jakiej na pewno można zaliczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego można cofnąć. Proces ten wymaga ogromnej samodyscypliny i cierpliwości.

Musimy wiedzieć, że w naszych jelitach skumulowało się 80% układu immunologicznego, bez zdrowych jelit nie ma zdrowego organizmu. Przewlekłe stany zapalne leżą u podstaw niemal wszystkich chorób w tym wzjg inicjują je, podtrzymują i zaostrzają ich przebieg. Kiedy organizm narażony jest na serię ataków i nie ma czasu na regenerację, lub gdy zagrożenie nie ustępuje, układ immunologiczny utrzymuje stan ciągłego pogotowia – przyjmuje formę przewlekłą. Czynniki mogące wywołać przewlekły stan zapalny to: zespół nieszczelnego jelita, gluten, laktoza, fruktoza, produkty zbożowe, rośliny strączkowe, toksyczne związki obecne w naszym otoczeniu, infekcje, wysoki poziom stresu.

W przypadku zespołu nieszczelnego jelita mogącego prowadzić do wzjg zwiększa się ilość niepożądanych substancji przenikających do krwiobiegu, w tym toksyn, zarazków, częściowo strawionego pożywienia. W odpowiedzi organizm wysyła związki wywołujące stan zapalny. Układ immunologiczny zaczyna szaleć, wytwarza cały czas nowe przeciwciała mające za zadanie zniszczyć potencjalnych  intruzów takich jak gluten, cząstki nabiału, jajek itp. Za każdym  razem, gdy sięgamy po te produkty, przeciwciała informują o tym układ odpornościowy, który odpowiada stanem zapalnym. Do naprawy wyściółki nieszczelnych jelit może nam posłużyć L-glutamina, kwasy omeg-3, korzeń lukrecji, aloes.

W walce z wzjg w pierwszej kolejności musimy usunąć z diety substancje, które zaburzają pracę układu żołądkowo-jelitowego i prowadzą do zespołu nieszczelnego jelita: gluten, produkty zbożowe, rośliny strączkowe, nabiał, cukier, warzywa z rodziny psiankowatych (ziemniaki, pomidory, bakłażany), jajka , pokarmy przetworzone i konserwanty, alkohol, kawa i jeżeli jest to możliwe leki. Czynnikiem dla którego należy wykluczyć produkty zbożowe, rośliny strączkowe są zawarte w nich lektyny wywołujące stan zapalny.

W kolejnym etapie musimy wyleczyć infekcje pasożytnicze w tym drożdżaki czy zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego.

Następnie należy poprawić trawienie i wchłanianie substancji odżywczych. W razie potrzeby suplementujemy enzymy trawienne albo zioła pobudzające trawienie. Należy z powrotem zaszczepić zdrowe bakterie, po przez stosowanie wysokiej jakości probiotyków. Należy jednak uważać na pokarmy sfermentowane tj. jogurty, kefiry, kimchi, kiszoną kapustę i ogórki oraz inne kiszone warzywa. Ponieważ jeżeli mamy do czynienia z bakteryjnym przerostem jelita cienkiego lub drożdżycą , to stosując powyższe produkty możemy wzmocnić niekorzystną florę jelitową. Produkty te można stosować po wyleczeniu jelit.

Aby zminimalizować uwarunkowania genetyczne , należy zapewnić właściwy poziom  witaminy B12,

ale przede wszystkim należy obniżyć poziom STRESU. Stresu który często powoduje infekcje, a tym samym ma ogromny wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Rys. 1 Wpływ stresu na stan zapalny.

Przykładowe metody walki ze stresem: aktywność fizyczna – taniec, ćwiczenia, spacery, obcowanie z przyrodą, praktyki właściwego oddychania, rozmowa z bliskimi, pomoc specjalisty, hobby, praktyki duchowe ( medytacja, modlitwa) itp.

Rys. 2 Przyczyny powstawania wrzodziejącego zapalenia jelita.

W walce z stanem zapalnym niezbędna jest witamina D3, kwasy omega -3, kwas kaprylowy, który pobudza regenerację nabłonka jelita grubego i poprawia funkcje absorbcyjne jelit, zapobiega zmianą zapalnym w ścianie jelita. Warto oprócz kwasu kaprylowego suplementować beta-glukan – stymuluje układ odpornościowy przewodu pokarmowego GALT, MALT . Jednocześnie pomaga w walce z grzybami Candida.

Można pokusić się o suplementację kwasu gamma-aminomasłowego, GABA to aminokwas niebiałkowy pełniący funkcję neurotransmitera w układzie nerwowym. GABA podany doustnie ulega enzymatycznemu i kwasowemu rozkładowi do kwasu masłowego. Kwas masłowy to nasycony kwas karboksylowy,działający silnie odżywczo na nabłonek jelita, pomaga w utrzymaniu właściwego ph i obronie jelit przed inwazją drobnoustrojów. Pozwala przywróć kwaśny odczyn kału, a tym samy zahamować namnażanie bakterii gnilnych. Wywiera efekt przeciwzapalny a także przeciwnowotworowy. Kawas masłowy poprawia tolerowanie glukozy, uspokaja komórki odpornościowe. W jelicie grubym człowieka kwas masłowy powstaje w wyniku fermentacji bakteryjnej treści pokarmowej. Źródłem kwasu masłowego są m.in. niestrawne węglowodany, takie jak:

  • skrobia oporna – w schłodzonych gotowanych ziemniakach, płatkach zbożowych i czerstwym pieczywie, zielonych bananach
  • nieskrobiowe polisacharydy – budują np. okrywę nasienną zbóż
  • inulina – cykoria, por, cebula, czosnek, szparagi, karczochy, banany, 
  • oligofruktoza – w bananach, życie zwyczajnym, owsie, pomidorach, szparagach, czosnku, cebuli, buraku ćwikłowym cykorii, cebuli, 
  • laktuloza

Największym sprzymierzeńcem w walce o zdrowe jelita są bakterie produkujące kwas masłowy to m.in. Lactobacillus i Bifidobacterium. Bakterie te w znacznym stopniu utrudniają rozrost niekorzystnej flory jelitowe tj. bakterii  z  rodzajów Escherichia  coli,  Campylobacter i Salmonella, pałeczek jelitowych  w  jelicie  krętym. Podanie maślanów do światła okrężnicy indukuje regenerację błony śluzowej, wzrost jej masy i syntezy DNA. Maślan może też indukować apoptozę w przeobrażonych i nieprzeobrażonych liniach komórek nowotworowych.

W diecie powinny znaleźć się bakterie ze szczepu Bifidus i Lactus, błonnik, prawoskrętny kwas mlekowy. Pozwoli to na przywrócenie kwaśnego odczynu kału, zahamuje namnażanie bakterii gnilnych a także przyśpieszy wydalenie amoniaku.

W profilaktyce wzjg należy ograniczyć spożycie białka do 1g na kilogram masy ciała aby utrudnić syntezę amoniaku, który negatywnie wpływa na florę jelitową i hamuje funkcjonowanie mitochondriów. W celu obniżenia poziomu amoniaku można suplementować: glutaminę, ornitynę, krzem w proszku, laktulozę.

Do diety warto włączyć jagody bogate w błonnik, pomagający w oczyszczaniu jelit z toksyn, dzięki temu zmniejszają stan zapalny. Jagody mają pozytywny wpływ na odbudowę właściwej flory jelitowej. Wspomagają produkcję kwasu masłowego i propionowego, odżywiają komórki jelitowe a tym samym przyśpieszających ich odbudowę. Hamują mediatory stanu zapalnego, zapobiegają rozwojowi stanu zapalnego.

W diecie powinno znaleźć się także dużo produktów bogatych w glukozynolaty np: brukselka, jarmuż, brokuły, które pozytywnie wpływają na zapewnienie odpowiedniej bariery jelitowej.

Dużą uwagę powinniśmy przywiązywać do diety bogatej w błonnik, szczególnie ten rozpuszczalny jak: hemicelukoza, inulina, pektyny, które pęczniejąc w jelitach wiążą kwasy żółciowe, stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych. Na bazie tego błonnika powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe takie jak kwas octowy, propionowy, masłowy, mlekowy o których dobroczynnym działaniu na jelita pisałam powyżej.

Według niektórych źródeł stosowanie przez okres trzech tygodni witaminy B1 w dawce 600-1500mg dziennie w zależności od wagi jest w stanie zmniejszyć stan zapalny u ok 80% chorych.

Zioła w terapii wrzodziejącego zapalenia jelit

W leczeniu stanów zapalnych jelit w tym wrzodziejącego zapalenia jelita grubego dobrze sprawdzą się zioła tzw. osłaniające i przeciwzapalnie, ściągające.

W przypadku ziół osłaniających, zasada ich działania opiera się na właściwościach powlekających przewód pokarmowy, osłaniając tym samym przed działaniem czynników drażniących oraz zmniejszając stan zapalny. Trzeba mieć też na uwadze, że śluzy które wywierają taki dobroczynny wpływ mogą opóźniać lub też zmniejszać wchłanialność podawanych równocześnie laków. Dobrą praktyką byłoby robienie co najmniej dwu godzinnych przerw między podaniem leków i surowców śluzowych. Przykładem takich ziół jest siemię lniane, nasiona babki płesznik . Nasiona kozieradki oprócz właściwości powlekających, wykazują też działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.  Korzeń i liść prawoślazu stymuluje układ immunologiczny, maceraty działają przeciwzapalnie.

Do ziół przeciwzapalnych należy zaliczyć koszyczek rumianku, poza tym jest to produkt zawierający śluz. Działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo, dawka dzienna to 3-4 filiżanki. Korzeń lukrecji przyśpiesza proces gojenia owrzodzeń przewodu pokarmowego. Przeciwskazaniem do stosowania korzenia lukrecji jest nadciśnienie, hipokaliemia, ciąża , niewydolność nerek. Większe dawki surowca przyjmowane przez dłuży czas (powyżej miesiąca) powodują zatrzymanie sodu, wody w organizmie i utratę potasu. Właściwości przeciwzapalne wykazuje kwiat nagietka. Wyciągi z kwiatu nagietka mają działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, antywirusowe, immunostymulujące i przeciwnowotworowe

Do ziół przeciwzapalnych a zarazem stymulującym układ immunologiczny należy zaliczyć aloes

Zioła o charakterze ściągający takie jak np: kłącze pięciornika, kora dębu, liść jeżyny, liść herbaty pomocniczo mogą zostać wykorzystane w leczeniu choroby wrzodowej oraz biegunek.

W sklepie anyzek.pl można kupić gotowe zestawy ziół wspierające terapię wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Chcesz wziąć udział w dyskusji? Zostaw komentarz.

O mnie

Nazywam się Aneta Andryjowicz i jestem Zielarzem Fitoterapeutą – Neuropatą – Dietetyczką.
Zapraszam do zapoznania się z kwalifikacjami i dorobkiem naukowym – tutaj.

Najnowsze artykuły:

jakie zioła stosować w ciąży

Bezpieczeństwo stosowania ziół u kobiet w ciąży i małych dzieci

Zioła mogą być skutecznym lekiem zarówno dla kobiet w ciąży jak i małych dzieci a nawet niemowląt. Należy jednak zachować ostrożność w wyborze surowców zielarskich, gdyż substancje w nich zawarte mogą przeniknąć przez barierę łożyska i wywierać wpływ na rozwijające się dziecko jak i na samą macicę prowadząc do poronień.

Czytaj dalej »

Hashimoto

Hashimoto to przykład przewlekłej choroby zapalnej tarczycy, dotyczy ona około 14% dorosłej populacji. Szczyt zachorowań przypada na czwartą i piątą dekadę życia. Choroba ta dotyka 8,5 razy częściej kobiety niż mężczyzn. Hashimoto określane jest także jako przewlekłe limfocytarne, czy też autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. O charakterze autoimmunologicznym świadczy obecność nacieków limfocytarnych jak i obecność autoprzeciwciał w surowicy skierowanych przeciwko antygenom tarczycowym. Przeciwciała te niszczą jeden z enzymów tarczycy – tyreoperoksydazę, lub prekursorhormonów tarczycy – tyreoglobulinę.

Czytaj dalej »
niedokwaśność żołądka

Niedokwaśność żołądka

Kto z nas łączy problem pękających, rozdwajających się paznokci, czy też odwieczną zmorę kobiet słabe wypadające włosy z zaburzeniami trawienia wynikającymi z niskiego stężenia kwasów żołądkowych i niewłaściwej flory jelitowej.

Czytaj dalej »

Polecamy gotowe zestawy - mieszanki ziołowe